به یاد مردی که گفت: دیانت ما عین سیاست ماست؛ و بر سر آن جان داد

پایگاه خبری ماجرای روز | سیدحسن مدرس را نمی‌توان تنها در قالب یک روحانی مبارز یا یک سیاستمدار  خلاصه کرد. او محصول دوره‌ای پرآشوب بود؛ دوره‌ای که ایران با قحطی، دخالت بیگانگان، استبداد نوظهور و انحراف نهضت مشروطه دست‌به‌گریبان بود. در چنین شرایطی، مدرس نه با تکیه بر قدرت نظامی یا جناح‌بندی سیاسی، بلکه با اتکا به منطق، شجاعت و ایمان به مردم، ایستادگی را انتخاب کرد.

گفته‌اند که او «اهل ملاحظه نبود»؛ نه به این معنا که بی‌پروا سخن بگوید، بلکه چون باور داشت حق‌گویی بدون محاسبه‌گری‌های سیاسی، تنها راه حراست از شرف نمایندگی مردم است. همین پایبندی، محبوبیتی کم‌نظیر برایش ساخت و درعین‌حال دشمنی صاحبان قدرت را برانگیخت.

وقتی سرتیپ درگاهی شامگاه ۱۶ مهر ۱۳۰۷ او را در تهران بازداشت کرد، آغاز تبعیدی بیش از ۹ ساله رقم خورد؛ تبعیدی از مشهد تا خواف، در قلعه‌ای نظامی، در انزوا و بدون ملاقات. اما این زندانی‌کردن نتوانست صدای او را خاموش کند. سرانجام غروب ۲۶ رمضان ۱۳۵۷ق، برابر با ۱۰ آذر ۱۳۱۶، سه مأمور با چای سمی و سپس با فشار عمامه بر گردنش، او را به شهادت رساندند. پیکر مدرس در کاشمر آرام گرفت، اما اثر گفتمانی و رفتارش همچنان زنده است.

امروز که دوباره به اندیشه و سیره مدرس می‌نگریم، او برای ما تنها یک شخصیت تاریخی نیست؛ بلکه «معیار» است. معیار شفافیت در تصمیم‌گیری عمومی، معیار مسئولیت‌پذیری در مجلس، معیار سیاست‌ورزی اخلاقی و معیار استقلال‌خواهی. اگر روز مجلس قرار است معنایی داشته باشد، آن معنا چیزی جز بازخوانی و به‌روزرسانی همین معیارها نیست.

مجلسِ امروز، در میان پیچیدگی‌های حکمرانی، مطالبه‌گری اجتماعی و رسانه‌ای، بیش از هر زمان دیگری به میراث مدرس نیاز دارد؛ میراثی که می‌گوید نمایندگی، نه امتیاز، بلکه امانت است؛ و مردم‌باوری، نه شعار، بلکه رفتار مستمر و هزینه‌دار است.

روز مجلس تنها یک تقویم تاریخی نیست؛ دعوتی دوباره برای تجدید پیمان با آرمان هایست که مدرس برای آن زیست و جان داد.
پایان/