پزشکیان خواستار ایجاد سازوکار «CIS+۱» با مشارکت ایران شد

به گزارش پایگاه خبری ماجرای روز  |    مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهوری اسلامی ایران، در سخنرانی خود در نشست سران کشورهای مستقل مشترک‌المنافع با تأکید بر ضرورت افزایش تاب‌آوری منطقه در برابر جنگ، بحران، فشار خارجی و اختلال در مسیرهای اقتصادی و ارتباطی اظهار کرد: موفقیت در این مسیر بیش از هر چیز به اتصال ظرفیت‌های منطقه به یکدیگر وابسته است و منافع مشترک کشورها نه در رقابت میان مسیرها، بلکه در اتصال آن‌ها قرار دارد.

رئیس‌جمهور با اشاره به ظرفیت جغرافیایی ایران برای اتصال آسیای مرکزی و اوراسیا به آب‌های آزاد افزود: جمهوری اسلامی ایران برای آسیای مرکزی صرفاً یک شریک نیست، بلکه مسیری طبیعی برای اتصال این منطقه به آب‌های آزاد به شمار می‌رود. بنادر جنوبی ایران در خلیج‌فارس و دریای عمان، به‌ویژه بندر چابهار، می‌توانند آسیای مرکزی را به آسیای جنوبی، آفریقا و سپس اروپا متصل کنند.

پیشنهاد تشکیل سازوکار «CIS+۱»

پزشکیان با بیان اینکه ایران بخشی طبیعی از جغرافیای به‌هم‌پیوسته منطقه است، تصریح کرد: این پیوند تنها جغرافیایی نیست، بلکه در تاریخ، فرهنگ، تمدن و ارتباطات مردمی ریشه دارد.

وی بر همین اساس پیشنهاد کرد فرمت «کشورهای مستقل مشترک‌المنافع به‌علاوه ایران» یا «CIS+۱» به‌عنوان سازوکاری منعطف و مؤثر برای گفت‌وگو و همکاری ایجاد شود.

رئیس‌جمهور توسعه همکاری‌های مشترک در حوزه‌های ترانزیت، انرژی، تجارت، معدن، سرمایه‌گذاری، فناوری، آب و محیط‌زیست، گردشگری و ارتباطات علمی و فرهنگی را از اهداف این سازوکار برشمرد و بر ضرورت ارائه راه‌حل‌های منطقه‌ای برای چالش‌هایی همچون تغییرات اقلیمی، کاهش منابع آب، مسائل زیست‌محیطی دریای خزر و منطقه آرال، جرایم سازمان‌یافته و قاچاق مواد مخدر تأکید کرد.

وی همچنین هم‌زمانی نشست سران کشورهای مستقل مشترک‌المنافع با نشست سران کشورهای ساحلی دریای خزر درباره محیط‌زیست را فرصتی برای توجه هم‌زمان به پیوندهای جغرافیایی، منافع مشترک و ظرفیت‌های همکاری ایران با کشورهای ساحلی خزر و آسیای مرکزی دانست.

تأکید بر نقش ایران در توسعه کریدورهای منطقه‌ای

پزشکیان با اشاره به اهمیت مسیرهای ارتباطی منطقه گفت: کریدورهای شمال ـ جنوب و شرق ـ غرب اجزای یک شبکه واحد منطقه‌ای هستند، نه رقیب یکدیگر؛ بنابراین، هر مسیر جدید می‌تواند ظرفیت مسیرهای دیگر را افزایش دهد و به همگرایی بیشتر در منطقه کمک کند.

وی همچنین به پیشنهاد ترکمنستان در مجمع عمومی سازمان ملل متحد برای ایجاد کریدور حمل‌ونقل میان آسیای مرکزی، آسیای جنوبی و اروپا از مسیر دریای خزر اشاره کرد و گفت: این پیشنهاد می‌تواند با بهره‌گیری از ظرفیت‌های ایران عملیاتی شود.

رئیس‌جمهور با تأکید بر ضرورت توسعه همکاری‌های انرژی اظهار کرد: کشورهای منطقه می‌توانند به‌جای رقابت برای حذف یکدیگر از بازار انرژی، شبکه‌ای از تولید، انتقال و تبادل انرژی ایجاد کنند؛ شبکه‌ای که نفت، گاز، برق و انرژی‌های تجدیدپذیر را به منافع مشترک اقتصادی و ثبات منطقه‌ای پیوند دهد.

وی تسهیل مبادلات تجاری از طریق سازوکارهای مالی و تهاتری منطقه‌ای را نیز ضروری دانست و افزود: چنین سازوکارهایی می‌توانند تداوم همکاری‌های اقتصادی را در برابر اختلالات و محدودیت‌های خارجی افزایش دهند.

انتقاد از فشارهای خارجی و تأکید بر دیپلماسی منطقه‌ای

پزشکیان در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به بحران‌های به‌هم‌پیوسته سال‌های اخیر گفت: تحولات پیرامون جنگ روسیه و اوکراین، با ابعاد فرامنطقه‌ای خود، بر امنیت، تجارت، حمل‌ونقل و به‌ویژه تأمین و بازار انرژی اثر گذاشته است.

وی با اشاره به حملات نظامی آمریکا و اسرائیل به ایران در یک سال گذشته، این حملات را تجاوزاتی آشکار و غیرقانونی توصیف کرد و گفت: این اقدامات علاوه بر آسیب به مردم و زیرساخت‌های غیرنظامی ایران، افراد زیادی را در منطقه و جهان متأثر کرده است.

رئیس‌جمهور با تأکید بر تجزیه‌ناپذیر بودن امنیت و ثبات منطقه‌ای افزود: نمی‌توان برای بخشی از منطقه امنیت و توسعه خواست، اما در بخش دیگر، ناامنی، فشار اقتصادی و بی‌ثباتی را گسترش داد.

وی با بیان اینکه جمهوری اسلامی ایران همواره بر گفت‌وگو و راه‌حل دیپلماتیک برای برقراری صلح و ثبات پایدار تأکید کرده است، اظهار کرد: گفت‌وگو زمانی معنا و امکان موفقیت دارد که بر پایه احترام متقابل، تعهدات متقابل و کنار گذاشتن فشار و تهدید باشد.

پزشکیان همچنین استفاده ابزاری از تجارت، بانکداری، فناوری، انرژی و نظام مالی بین‌المللی علیه کشورها را مسئله‌ای فراتر از روابط دوجانبه دانست و گفت: فشار و تحریم علیه ایران تنها ظرفیت‌های اقتصادی کشور را محدود نمی‌کند، بلکه به تجارت، اتصال، انرژی و نظم منطقه‌ای نیز آسیب می‌زند.

وی دیپلماسی منطقه‌ای را فراتر از برگزاری نشست‌ها دانست و بر تبدیل آن به ابزاری برای مدیریت بحران، حفظ ارتباطات، جلوگیری از گسترش درگیری‌ها و فعال‌سازی همکاری‌های عملی تأکید کرد.

تأکید بر همکاری به‌جای رقابت و وابستگی یک‌جانبه

رئیس‌جمهور با بیان اینکه کشورهای منطقه صرفاً با انتخاب میان انزوا یا وابستگی مواجه نیستند، اظهار کرد: باید ظرفیت‌ها به یکدیگر متصل شوند تا هر کشور ضمن حفظ استقلال و انتخاب‌های ملی خود، از مزیت‌های جغرافیای مشترک بهره‌مند شود.

پزشکیان تأکید کرد: «ما به جای گسست، اتصال؛ به جای رقابت فرساینده، همکاری؛ به جای وابستگی یک‌جانبه، وابستگی متقابل؛ و به جای امنیت مبتنی بر تهدید، امنیت مبتنی بر اعتماد و منافع مشترک را می‌خواهیم.»

وی در پایان با قدردانی از دولت و ملت ترکمنستان برای دعوت از جمهوری اسلامی ایران و میزبانی این نشست، ابراز امیدواری کرد این اجلاس گامی عملی برای شکل‌گیری منطقه‌ای باشد که در آن آسیای مرکزی، قفقاز جنوبی و ایران به‌جای فضاهایی جدا از یکدیگر، بخشی از شبکه‌ای واحد برای همکاری، امنیت و توسعه باشند.

پزشکیان خاطرنشان کرد: جبر جغرافیایی کشورها را به یکدیگر پیوند داده است، اما این اراده سیاسی آن‌هاست که می‌تواند این پیوند را به سرمایه‌ای مشترک برای صلح، امنیت و توسعه تبدیل کند.